Τι Είναι Το Μηνιγγίωμα Εγκεφάλου;

Το μηνιγγίωμα εγκεφάλου αποτελεί τον πιο συνηθισμένο όγκο του κεντρικού νευρικού συστήματος και ονομάζεται έτσι καθώς προέρχεται από τα περιβλήματα γύρω από τον νωτιαίο μυελό και τον εγκέφαλο, τις μήνιγγες. Τα μηνιγγιώματα είναι, κατά κύριο λόγο, καλοήθεις όγκοι οι οποίοι μπορούν να εμφανιστούν σε οποιαδήποτε ηλικία, ενήλικη και παιδική. Ωστόσο, είναι περισσότερο συχνά στις γυναίκες μέσης ηλικίας. Αν και τα περισσότερα μηνιγγιώματα είναι καλοήθη, υπάρχουν και σπανιότεροι, πιο επιθετικοί ιστολογικοί τύποι που αναπτύσσονται ταχύτερα και ενδέχεται να απαιτήσουν συμπληρωματική θεραπεία και στενότερη παρακολούθηση.

Τα μηνιγγιώματα είναι δυνατόν να εμφανιστούν όπου υπάρχουν μήνιγγες, οπότε μπορεί να έχουμε ένα μηνιγγίωμα βάσης κρανίου ή μετωπιαίου – κροταφικού λοβού, που εμφανίζεται δηλαδή στην περιοχή ανάμεσα στους δύο λοβούς. Τα μηνιγγιώματα εγκεφάλου είναι πολύ συχνότερα σε σύγκριση με αυτά στον νωτιαίο μυελό.

Σε Τι Οφείλεται Το Μηνιγγίωμα Εγκεφάλου

Η ακριβής αιτία εμφάνισης ενός μηνιγγιώματος εγκεφάλου δεν είναι γνωστή. Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων εμφανίζεται σποραδικά, χωρίς να μπορεί να εντοπιστεί κάποιος συγκεκριμένος παράγοντας. Ωστόσο, έχουν αναγνωριστεί ορισμένοι παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισής του, όπως:

• Η μεγαλύτερη ηλικία
• Το γυναικείο φύλο
• Η προηγούμενη έκθεση σε ακτινοβολία στην περιοχή της κεφαλής
• Ορισμένα σπάνια κληρονομικά σύνδρομα, όπως η νευροϊνωμάτωση τύπου 2

Συμπτώματα Μηνιγγιώματος

Τα μηνιγγιώματα στο κεφάλι αναπτύσσονται αργά και τα συμπτώματα εκδηλώνονται συνήθως σταδιακά. Επειδή κάθε περιοχή του εγκεφάλου ελέγχει διαφορετικές λειτουργίες, τα συμπτώματα διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την εντόπιση του μηνιγγιώματος.

Χαρακτηριστικά συμπτώματα, βάσει του μεγέθους και της θέση του όγκου, είναι τα εξής:

• Αυξημένη ενδοκράνια πίεση
• Νευρολογικές βλάβες
• Επιληπτικές κρίσεις
• Πονοκέφαλοι μεγάλης έντασης
• Μουδιάσματα στη μία πλευρά του προσώπου ή του σώματος
• Υπνηλία
• Ναυτία και έμετος

Ακόμα, μπορεί να παρατηρηθούν διαταραχές σε:

• Ισορροπία
• Βάδιση
• Λειτουργικότητα άκρων
• Ομιλία
• Μνήμη
• Όραση
• Όσφρηση
• Ακοή (εμβοές ή κώφωση)
• Συμπεριφορά

Διάγνωση Για Μηνιγγίωμα Εγκεφάλου

Η διάγνωση του μηνιγγιώματος εγκεφάλου βασίζεται στο ιστορικό, τη νευρολογική εξέταση και τις απεικονιστικές εξετάσεις. Η μαγνητική τομογραφία με σκιαγραφικό αποτελεί την εξέταση εκλογής, καθώς αναδεικνύει με ακρίβεια το μέγεθος, τη θέση και τη σχέση του όγκου με τις γειτονικές δομές του εγκεφάλου. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί και αξονική τομογραφία, ιδιαίτερα για την εκτίμηση πιθανών ασβεστοποιήσεων (ασβεστοποιημένο μηνιγγίωμα) ή οστικών αλλοιώσεων.

Μετά τη χειρουργική αφαίρεση, η ιστολογική εξέταση καθορίζει τον βαθμό του μηνιγγιώματος και συμβάλλει στον περαιτέρω θεραπευτικό σχεδιασμό. Η ιστολογική εξέταση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς επιβεβαιώνει εάν πρόκειται για καλοήθες ή επιθετικό μηνιγγίωμα και καθορίζει τον βαθμό του όγκου σύμφωνα με τη διεθνή ταξινόμηση. Οι πληροφορίες αυτές βοηθούν στην εκτίμηση του κινδύνου υποτροπής και στον σχεδιασμό της περαιτέρω παρακολούθησης ή τυχόν συμπληρωματικής θεραπείας.

Σύμφωνα με την ταξινόμηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, τα μηνιγγιώματα διακρίνονται σε τρεις βαθμούς. Τα περισσότερα είναι βαθμού Ι (καλοήθη) και χαρακτηρίζονται από αργή ανάπτυξη. Τα μηνιγγιώματα βαθμού ΙΙ (άτυπα) εμφανίζουν αυξημένη πιθανότητα υποτροπής, ενώ τα βαθμού ΙΙΙ (κακοήθη ή αναπλαστικά) είναι σπανιότερα, αναπτύσσονται ταχύτερα και απαιτούν πιο εντατική θεραπευτική αντιμετώπιση και παρακολούθηση.

Θεραπεία Μηνιγγιώματος

Η θεραπευτική προσέγγιση εξατομικεύεται και εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση, τον ρυθμό ανάπτυξης του όγκου, την ηλικία του ασθενούς και τα συμπτώματα που προκαλεί.

Σε πολλές περιπτώσεις που ανακαλύπτονται σαν τυχαίο εύρημα σε απεικονιστικό έλεγχο χωρίς να ασκούν ουσιώδη πιεστικά φαινόμενα στις γύρω δομές, μπορεί να χρειαστεί απλώς παρακολούθηση με μαγνητική τομογραφία.

Όταν ο ασθενής είναι συμπτωματικός ή όταν το μηνιγγίωμα στον εγκέφαλο είναι μεγάλου μεγέθους, συνιστάται θεραπεία. Αυτή στις περισσότερες περιπτώσεις είναι η χειρουργική αφαίρεση, πάντα με νευροπλοήγηση και με χειρουργικό μικροσκόπιο. Σε περιπτώσεις υπολειμματικού ή ανεγχείρητου (λόγω θέσης ή κλινικής κατάστασης του ασθενούς) όγκου μπορεί να εφαρμοστεί η στερεοτακτική ακτινοχειρουργική (γ-knife).

Υπάρχουν Επιπλοκές;

Οι πιθανές επιπλοκές ενός μηνιγγιώματος σχετίζονται κυρίως με το μέγεθος και τη θέση του όγκου. Όσο αυξάνεται, μπορεί να ασκήσει πίεση στον εγκέφαλο, στα κρανιακά νεύρα ή στα αγγεία της περιοχής, προκαλώντας μόνιμα νευρολογικά ελλείμματα, εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Αντίστοιχα, όπως σε κάθε νευροχειρουργική επέμβαση, υπάρχουν πιθανοί κίνδυνοι, όπως:

• Λοίμωξη
• Αιμορραγία
• Διαταραχές της νευρολογικής λειτουργίας
• Υποτροπή του όγκου

Γιατί Τον Δρ. Μαχίνη

Ο Νευροχειρουργός Δρ. Θεόφιλος Μαχίνης, Διευθυντής Νευροχειρουργικής στο Metropolitan General, εξειδικεύτηκε στη χειρουργική όγκων εγκεφάλου, στη νευρο-ογκολογία και στις σύγχρονες ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Richmond στη Virginia των ΗΠΑ, όπου σήμερα διατηρεί τη θέση του Επίκουρου Καθηγητή.

Με πολυετή εμπειρία στην αντιμετώπιση πολύπλοκων όγκων του εγκεφάλου και της βάσης του κρανίου, εφαρμόζει εξατομικευμένο χειρουργικό σχεδιασμό με τη χρήση νευροπλοήγησης, χειρουργικού μικροσκοπίου και προηγμένων τεχνικών που συμβάλλουν στη μέγιστη δυνατή αφαίρεση του όγκου, με παράλληλη προστασία των φυσιολογικών νευρικών δομών. Η συνεχής επιστημονική του δραστηριότητα στις ΗΠΑ και την Ελλάδα διασφαλίζει την εφαρμογή των πλέον σύγχρονων διεθνών πρωτοκόλλων για κάθε ασθενή.

Ο Δρ. Μαχίνης βρίσκεται στη διάθεσή σας για να αξιολογήσει την κατάστασή σας, να σας ενημερώσει έγκυρα σχετικά με το μηνιγγίωμα εγκεφάλου και να απαντήσει σε κάθε σας ερώτημα. Επικοινωνήστε με τη γραμματεία του ιατρού για να προγραμματίσετε το ραντεβού σας στην Αθήνα ή τα Χανιά.

Συχνές Ερωτήσεις

Ποιο μέγεθος μηνιγγιώματος θεωρείται επικίνδυνο;

Δεν υπάρχει συγκεκριμένο μέγεθος πάνω από το οποίο ένα μηνιγγίωμα θεωρείται επικίνδυνο. Η ανάγκη για θεραπεία εξαρτάται κυρίως από τη θέση του όγκου, το αν προκαλεί συμπτώματα, τον ρυθμό ανάπτυξής του και την πίεση που ασκεί στις γειτονικές δομές του εγκεφάλου. Ακόμη και ένα μικρό μηνιγγίωμα μπορεί να χρειαστεί αντιμετώπιση, εάν βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευαίσθητη περιοχή.

Είναι πάντα απαραίτητο να χειρουργηθεί ένα μηνιγγίωμα;

Πολλά μικρά και ασυμπτωματικά μηνιγγιώματα που ανακαλύπτονται τυχαία μπορούν να παρακολουθούνται με περιοδικές μαγνητικές τομογραφίες. Χειρουργική αντιμετώπιση συνιστάται όταν ο όγκος προκαλεί συμπτώματα, αυξάνεται σε μέγεθος ή ασκεί σημαντική πίεση στον εγκέφαλο. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί και στερεοτακτική ακτινοχειρουργική.

Πόσο γρήγορα μεγαλώνει συνήθως ένα μηνιγγίωμα;

Τα περισσότερα μηνιγγιώματα είναι καλοήθη και αναπτύσσονται αργά, συχνά επί χρόνια χωρίς να προκαλούν συμπτώματα. Ωστόσο, ο ρυθμός ανάπτυξής τους διαφέρει από ασθενή σε ασθενή και εξαρτάται από τον ιστολογικό τύπο και τα βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου. Για τον λόγο αυτό, απαιτείται τακτική παρακολούθηση όταν επιλέγεται συντηρητική αντιμετώπιση.

Μπορεί ένα μηνιγγίωμα να επανεμφανιστεί μετά τη θεραπεία;

Η πιθανότητα υποτροπής είναι μεν υπαρκτή, αλλά είναι μικρότερη όταν το μηνιγγίωμα αφαιρείται πλήρως και πρόκειται για καλοήθη όγκο. Ο κίνδυνος εξαρτάται από τον βαθμό του μηνιγγιώματος, την πληρότητα της αφαίρεσης και την εντόπισή του. Για τον λόγο αυτό, μετά τη θεραπεία συστήνεται τακτική κλινική και απεικονιστική παρακολούθηση.